Neopogaństwo

Bezczelnością nieudolnych jest żądanie, by krytyka ograniczała się do sprawozdawczości. Nie uleczy się kaszlącego kneblując mu usta.

— Bertold Brecht

Donald, jako artysta, zna potrzebe udzielania i przyjmowania konstruktywnej krytyki.

„Prawdziwa krytyka jest podarunkiem”, mówi Donald. „To oznaka twojego szacunku dla drugiej osoby jako artysty, ponieważ poświęcasz swój czas i wkładasz wysiłek w udzielenie konstruktywnej krytyki odnośnie czyjejś pracy.”

Donald ma zestaw reguł których używa do odróżniania konstruktywnej krytyki od zwykłego niszczenia czyjejś twórczej pracy. Konstruktywna krytyka musi być konkretna – zamiast „Nie cierpię tej pieśni” powinno być „Słowa i rytm się ze sobą gryzą”.

Aby krytyka była konstruktywna, jej celem musi być ulepszenie pracy, rozwiązanie konfliktu lub poprawa sytuacji: „Mówię ci, co mi się nie podoba w twojej pieśni, ponieważ chcę, by była poruszająca i piękna, oraz ponieważ wierzę, że możesz ją taką uczynić.”

Właściwy musi być również moment. Natychmiast po rytuale, kiedy kapłanki są wyczerpane i wciąż w transie, to nienajlepszy czas, by analizować trans przy pomocy bębnów.

Inna pomocna zasada określona przez kolektyw nauczycieli z Bay Area Witchcamp mówi, że krytyka powinna skupiać się na czymś, co dana osoba może faktycznie zmienić. Przykładowo, „Czy zastanawiałaś się nad wzięciem kilku lekcji głosu, co pomogłoby ci nauczyć się wybić w grupie?” niż „Jesteś taką szarą myszką, że nie nadajesz się na kapłankę”.

Wreszcie, rozważ, czy lepiej będzie, jeśli dostarczysz krytykę publicznie, czy prywatnie. Email powoduje, że ta zasada jest szczególnie ważna, ponieważ bardzo łatwo wcisnąć klawisz i wysłać krytykę na listę dyskusyjną.

Jest prawie nieuniknione, że publiczna konfrontacja zostanie odebrana jako atak. Kiedy jesteśmy poddawani krytyce przed innymi, tracimy twarz i czujemy się upokorzeni. To różnica pomiędzy cichym szepnięciem przyjacielowi, „rozporek ci się rozpiął”, a ryknięciem na cały zatłoczony pokój, „Hej, ludzie, JOEMU ROZPIĄŁ SIĘ ROZPOREK!!”

Czasem konfrontacja publiczna jest konieczna i efektywna, jak w przypadku młodej dziewczyny w kinie. Kiedy w mroku siadł koło niej jakiś mężczyzna i zaczął się masturbować, zamiast cichego oddalenia się, jak zrobiłoby to wiele kobiet, wstała i wrzasnęła, „Hej, ludzie – ten facet obok mnie się MASTURBUJE!”. Mężczyzna podskoczył i uciekł.

Jednak w większości przypadków konstruktywnej krytyki najlepiej udzielać prywatnie. Jesteś tej osobie winna danie jej szansy by wysłuchała, odpowiedziała i zmieniła zdanie, zanim upublicznisz całą sprawę.

Skrzypek na dachu. To brzmi głupio, prawda? Ale w naszej małej Anatewce każdy jest, można by powiedzieć, takim skrzypkiem na dachu, co próbuje wydobyć ze swych skrzypiec prosty i miły ton, nie skręcając sobie przy tym karku. Zadanie wcale niełatwe. Więc dlaczego – zapytacie – siedzimy tam na górze, jeśli to jest niebezpieczne? Siedzimy, bo Anatewka to nasz dom. A jak my utrzymujemy równowagę? Na to mogę wam odpowiedzieć jednym słowem: tradycja! (..) Ponieważ trzymamy się tradycji, zachowujemy równowagę przez długie, długie lata. (..) Możecie zapytać, skąd się bierze ta tradycja. Odpowiem wam – nie mam pojęcia! Tradycja – i koniec.

— Tewie mleczarz, w prologu 'Skrzypka na dachu'

Komentarze archiwalne

Ja czasem sobie tak podśpiewuję: Tradition! Tradition! And tradition my friend is the observation of the Law!

– Enenna (28 listopad 2006)

W okolicach Dnia Zmarłych wspomina się zwykle o wspominaniu lub czczeniu przodków. Zakłada się zwykle, że przodkowie ci byli mądrymi nauczycielami lub towarzyszami, których brakuje nam w życiu. Ale… Co jesli nasze życie jest zaprzeczeniem tego, co robili nasi przodkowie? Jeśli metaforycznie przewracają się oni w grobach w związku z naszym postępowaniem? Jeśli, gdyby jeszcze żyli, poświęciliby wszystko, żeby tylko zawrócić daną osobę z jej obranej ścieżki?

Może się tak zdarzyć, że ateista-libertyn albo, o zgrozo, neopoganin, miał babcię-dewotkę o mentalności moherowego bereta. Albo, biorąc bardziej drastyczny przykład, miał rodziców, którzy się nad nim znęcali. Wspomnieć te osoby jakoś należy, bo jednak wnieśli jakiś wkład w nasze życie. Każda osoba, jaką spotkaliśmy na swojej ścieżce, w jakiś sposób przyczyniła sie do tego, że jesteśmy jacy jesteśmy – choćby w wyniku „co mnie nie zabije, czyni mnie silniejszym”. Nie da się też całkowicie zerwać ze swoją przeszłością, choćby z tego powodu, że blizny zostają na całe życie.

Ale czy takich przodków należy czcić? Czy należy ich prosić o opiekę i wsparcie?

Co wtedy, kiedy ścieżka przodków nie jest naszą ścieżką, kiedy ich mądrość nas nie dotyczy? Co wtedy, kiedy dana osoba zdecydowanie NIE życzy sobie ingerencji przodków w życie i chce się od nich oderwać, a jednocześnie być neopoganinem?

(Dla wyjaśnienia i trochę nie na temat: dla mnie neopogaństwo jest zerwaniem ciągłości tradycji/kultury. Odwoływanie się do dawnych Słowian, Rzymian, czarownic, neolitycznych łowców czy innych takich, to nie zachowywanie ciągłości czegokolwiek – takowej nie ma, bo musielibyśmy mieć wśród bezpośrednich, pamiętanych przez siebie przodków czarownice/Słowian etc i wychować się w tej kulturze. Takie odwoływanie się to tworzenie sobie własnej, mitycznej genealogii. Co oczywiscie jest zupełnie naturalne i bardzo pogańskie, ale nie mogę tego nazwać kontynuacją. To raczej „współczesna wariacja na temat”).

Komentarze archiwalne

W przypadku babci-dewotki sprawa ma się trochę inaczej niż w przypadku znęcających się rodziców. Jeżeli przodek „chce dobrze”, to wg mnie należy mu być wdzięcznym za chęci i za to, co dobrego od nich dostaliśmy i się nam przydaje, ale wcale to nie oznacza, że musimy się z nim we wszystkim zgadzać. Gdybyśmy się w końcu tak zgadzali zawsze, to cywilizacja stanęłaby w miejscu, bo czasami trzeba obalić starą teorię, aby postawić nową. Jeżeli przodek był patologiczny, to, owszem, można mu być wdzięcznym za fakt istnienia, ale trudno o cokolwiek więcej.

Natomiast w kwestii ciągłości tradycji i spadku po przodkach – oczywiście, że neopogaństwo trudno nazwać „ciągłością tradycji”, ale jak najbardziej jest to „wariacja na temat” tradycji, gdyż jednak w naszej kulturze zachowało się wiele elementów, które jakkolwiek nie zmiatane pod dywan albo „naturalizowane”, wciąż tam są. Zostaliśmy neopoganami między innymi, że czytano nam mity greckie, że obchodziliśmy święta mające mocny posmak pogański, że czytaliśmy literaturę klasyczną, itd. Jakby nie patrzeć neopogaństwo jest dla nas dużo bliższe kulturowo niż, powiedzmy, islam.

A tak już ogólnie „na temat” – spuścizną po przodkach jest również możliwość zmiany i adaptacji. Nie jesteśmy pierwszym pokoleniem, które wybiórczo bierze tradycję i tworzy z niej coś nowego. Tak robiło wiele pokoleń przed nami, podważając wartości, tworząc własne – w tej czy innej dziedzinie. Tą zdolność do samodzielnego myślenia i decydowania też mamy w darze od nich, nawet, jeżeli poprzednie pokolenia miały ją mniejszą lub choćby nawet nie miały jej w ogóle. To normalne, że dzieci są zawsze bardziej przystosowane do obecnych czasów niż ich rodzice – tak natura to ułożyła.

Czy przodkowie chcą/chcieliby nam pomagać w czymś niezgodnym z ich życiem… Częściowo oni są nami, a więc to nie jest tylko nasze życie, ale też ich nowe życie, w nowym świecie, z nowymi perspektywami. Więc myślę, że jednak ta ich część najbardziej bazowa, instynktowna, czysta „wola życia” chce zmian, bo aby żyć, trzeba się zmieniać.

– Ailinon (18 październik 2006)