Zdrowe obrazy w Tarocie Praźródeł

Porównałam ostatnio Wielkie Arkana Tarot of the Origins z Tarot of the Secret Forest, opartym z grubsza na wzorcu Rider-Waite (niestety Secret Forest nie ma na Tarotece, więc nie podlinkuję). Uderzyło mnie przy tym, że obrazy przedstawione w Tarocie Praźródeł są zwykle zdrowsze i pozytywniejsze psychicznie.

Weźmy Sprawiedliwość. W klasycznej talii R-W kobieta o surowym spojrzeniu siedzi na tronie trzymając miecz i wagę. Wizualnie przypomina to sąd. Pytanie brzmi: czy zostaniesz ukarany? Panuje nastrój obawy, być może poczucia winy. Z kolei na ósmym miejscu w talii Origins mamy kartę nazwaną Obfitość. Roześmiany człowiek tnie mięso, dzieląc ścierwo zwierzęcia na mniejsze kawałki. Panuje nastrój radości, dostatku i obfitości. (Co ma to wspólnego ze sprawiedliwością? Autor talii wyjaśnia, że sprawiedliwy podział możliwy jest tylko wtedy, kiedy dzielonej rzeczy mamy obfitość, tak, że wystarczy dla wszystkich.)

Kolejny przykład to Wisielec. W oryginalnej talii Rider-Waite ma on aureolę i zwisa z drzewa/odwróconego krzyża (kojarzy się w związku z tym z ukrzyżowanym Piotrem Apostołem, na swoją własną prośbę zawieszonym do góry nogami). W Secret Forest Wisielec przypomina przyszpiloną do kartki ćmę. Wygląda zatem jak ofiara przemocy (victim), jego pasywność jest wymuszona. Tymczasem wersja Origins nazywa się poświęcenie (sacrifice), a przedstawia człowieka, który składa z siebie dobrowolną, rytualną krwawą ofiarę, aby zbliżyć się do bogów. Zbliża się tutaj do oryginalnego Wisielca, ponieważ Piotr z własnej woli zrezygnował z ucieczki i poddał się ukrzyżowaniu.

Diabeł jak wygląda, każdy wie. Zwykle jest to spory demon z przykutą do jego tronu za pomocą łańcucha parą (ludzi lub pomniejszych demonów). Oznacza spotkanie ze swoją ciemną stroną, uwięzienie przez swoje najniższe instynkty i ciało/materialność. (Najoryginalniejsze przedstawienie tej idei widziałam w talii Robin Wood – dwójka ludzi przeciąga między sobą skrzynię ze złotem, każde w swoją stronę. W ten sposób przez swoją chciwość nigdy nie mogą wydostać się z podziemnego tunelu, w którego środku skrzynia ta została umocowana.) Tarot of the Origins ponownie okazuje się być pozytywniejszy. „Demon”, bo tak nazywa się w nim piętnasta karta, to człowiek z nałożoną maską przedstawiającą rogatego, niesamowitego stwora. Autor talii interpretuje to jako zaakceptowanie swojej ukrytej strony i odsłonięcie jej przed innymi, a zatem uwolnienie się. „Ciemna strona osobowości” zostaje nazwana i zaakceptowana, zamiast zostać odrzucona i zidentyfikowana z ostatecznym złem – uniwersalnym wrogiem. To bardziej całościowa wizja człowieka.

Dalej mamy Wieżę, czasem identyfikowaną z wieżą Babel. Błyskawica burzy wysoką, zwieńczoną koroną budowlę, z ruin której spadają właśnie jej mieszkańcy. Ich upadek przyrównuje się z kolei do upadku i wygnania Adama z raju. Karcie tej przypisuje się między innymi następujące znaczenia – upadek, katastrofa, kara za nadmierne ambicje, rozbicie przestarzałych, zbyt sztywnych i niepasujących do rzeczywistości struktur. Zajrzyjmy więc do talii Origins – tam karta ta nazywa się „Menhir”, a wyobrażony jest na niej człowiek stojący na wzniesionym przez siebie pionowym, olbrzymim kamieniu. Jest to triumf ludzkich osiągnięć, szczyt ich umiejętności, wynalazczości, ambicje i sięganie w dal.

Gwiazdę w rozkładzie wita się zwykle z radością lub ulgą, jak – nomen omen – światełko w tunelu. Powszechnie interpretuje się ją jako źródło nadzieji i inspiracji; Waite pisze, że motto tej karty to m.in. „podarunki ducha”, a kobieta przedstawiona na karcie to Binah, Wielka Matka. Tak czy inaczej, wylewana przez nią woda ożywia zniszczoną ziemię, a jej światło rozjaśnia noc, która opanowała dwie poprzednie karty (Diabeł, Wieża). Tarot of Origins również przedstawia iskrę pośród ciemności, ale innego pochodzenia: została ona skrzesana przez dwie ludzkie dłonie za pomocą krzemienia. Nadzieja, inspiracja, talent – te rzeczy są człowiekowi wrodzone, są wewnątrz nas, nie musimy czekać na zbawienie!

A skoro mówimy już o zbawieniu, to przyjrzyjmy się karcie Sąd. W taliach klasycznych na karcie tej wyobrażony jest, naturalnie, Sąd Ostateczny, skutkiem którego będzie osąd ludzi i przywrócenie porządku na ziemi (nagrodzenie dobrych i potępienie złych). Ludzie, którzy na tej karcie wygrzebują się z grobów, staną za chwilę przed obliczem Sprawiedliwości (patrz karta ósma/jedenasta). Trzeba jednak zadać pytanie, czy ludzie, którzy zachowują się w sposób „dobry” z obawy przed karą lub z nadzieją na nagrodę są tak naprawdę moralnie dobrzy? Przecież to metoda kija i marchewki. Tak trenuje się zwierzęta. Albo kontroluje tłum. I czy w ogóle jest taka rzecz jak obiektywne dobro i zło? Skoro więc Tarot of Origins odrzucił już uosobienie zła-cielesności w postaci Diabła, logiczne jest, że odrzuca i Sąd. Karta ta przeobraża się w „Łup” – przedstawienie łowcy i zwierzyny. Polowanie to sprawdzian umiejętności obu stron, w którym stawką jest życie. Zdolność uciekania przeciwstawiona zdolności tropienia, rogi przeciwko włóczni. Tu nie ma dobrego i złego, bo każda ze stron ma swoje racje i potrzeby które się, niestety, wykluczają.

Podsumujmy więc:

• Sprawiedliwość: lęk przed karą przeciwstawiony sprawiedliwemu dzieleniu się
• Wisielec: ofiara przemocy (ale nie w R-W) przeciwstawiona dobrowolnemu poświęceniu
• Diabeł: demonizowanie ciała i materialności przeciwstawione akceptacji, szczerości i wolności
• Wieża: kara za ambicje (utarcie nosa!) przeciwstawiona triumfowi i zachęcie do dalszego rozwoju
• Gwiazda: inspiracja jako dar pochodzący z zewnętrznego źródła przeciwstawiona wrodzonej inspiracji tkwiącej wewnątrz człowieka
• Sąd: osąd moralny przeciwstawiony sprawdzianowi umiejętności

Uważam, że obrazy przedstawione na tych kartach są w Tarot of the Origins stanowią bardzo zgrabną pogańską reinterpretację swoich klasycznych, chrześcijańskich pierwowzorów, a ponadto są od tych ostatnich zdecydowanie zdrowsze.